कात्तिक, काठमाडौं — सर्बियाका दक्षिणपन्थी नेता तथा पूर्वराष्ट्रपति आलेक्जान्दर बुचिचको १४ वर्ष लामो शासन अन्त्य भएको छ। संसदीय निर्वाचनमा विद्यार्थी नेतृत्वको ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले बहुमत हासिल गरेपछि बुचिचले आफ्नो पार्टीको हार स्वीकार गरेका छन्।
प्रारम्भिक मतपरिणामअनुसार २५० सदस्यीय सर्बियाली संसद्मा ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले १३५ भन्दा बढी सिट जितेको छ। बुचिचको सत्तारूढ सर्बियन प्रोग्रेसिभ पार्टी (एसएनएस) नेतृत्वको गठबन्धन भने १०५ सिटमा सीमित भएको छ।
निर्वाचनमा करिब ७० प्रतिशत मतदाताले मतदान गरेका थिए। यो सन् २००० मा युगोस्लाभियाको विघटनपछि सर्बियामा देखिएको सबैभन्दा उच्च मतदाता सहभागिता हो।
निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि राजधानी बेलग्रेड, नोभी सादलगायत प्रमुख सहरमा हजारौँ युवा तथा नागरिकले विजय उत्सव मनाएका छन्। उनीहरूले ‘आलेक्जान्दर ढल्यो !’ र सन् २००० मा स्लोबोदान मिलोसेभिचको शासन अन्त्य हुँदा चर्चित बनेको ‘उनी सकिए !’ भन्ने नारा लगाएका छन्।
यस राजनीतिक परिवर्तनको आधार नोभेम्बर २०२४ मा नोभी सादस्थित रेल्वे स्टेसनको कङ्क्रिट छानो भत्किँदा १६ जनाको मृत्यु भएको दुर्घटनापछि तयार भएको थियो। उक्त दुर्घटनामा सरकारी भ्रष्टाचार, कमिसनतन्त्र र कमजोर निर्माण गुणस्तरलाई जिम्मेवार ठहर गर्दै देशभरका विश्वविद्यालयका विद्यार्थी आन्दोलनमा उत्रिएका थिए।
सुरुमा भ्रष्टाचार अन्त्य र सरकारलाई जवाफदेही बनाउन सुरु भएको आन्दोलन विस्तारै व्यापक राजनीतिक अभियानमा परिणत भयो। अन्ततः विद्यार्थी आन्दोलनले चुनावी मोर्चाको रूप लिँदै संसदीय निर्वाचनमा सफलता हासिल गरेको हो।
‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले परम्परागत राजनीतिक नेताको सट्टा विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिहरूलाई उम्मेदवार बनाएको थियो। विद्यार्थी नेताहरूले मुटुरोग विशेषज्ञ डा. इलिया स्रदानोभिचको नेतृत्वमा प्राध्यापक, कलाकार, खेलाडी र कृषकलाई समेटेर समावेशी उम्मेदवार सूची तयार पारेका थिए। उक्त सूचीका अधिकांश उम्मेदवार निर्वाचित भएका छन्।
विजयपछि ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’का प्रमुख उम्मेदवार डा. इलिया स्रदानोभिचले जनताको आवाज सुनिएको बताएका छन्। उनले कानुनी शासन र लोकतन्त्रको पुनःस्थापनाका लागि काम सुरु गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै दृढ इच्छाशक्ति भए परिवर्तन सम्भव हुने बताए। उनले सबै नागरिकले सत्य, आफ्नो आवाज र भविष्यको अनुभूति गर्न सक्ने देश निर्माण गर्ने पनि बताएका छन्।
बुचिचको राजनीतिक पराजयले अमेरिका र युरोपबीचको भूराजनीतिक सम्बन्धमा समेत प्रभाव पार्ने देखिएको छ। बुचिचले अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका छोरा डोनाल्ड ट्रम्प जुनियर र पूर्वविशेष दूत रिचर्ड ग्रेनेलसँग निकट सम्बन्ध कायम गरेका थिए।
ट्रम्पका ज्वाइँ जेरेड कुश्नरको कम्पनीले बेलग्रेडस्थित पुरानो रक्षा मन्त्रालयको भवनलाई विलासी होटल तथा आवासीय क्षेत्रमा रूपान्तरण गर्ने अर्बौँ डलरको परियोजना अघि बढाएपछि विवाद उत्पन्न भएको थियो।
बुचिचले रुसको मस्को, चीनको बेइजिङ र अमेरिकाको वासिङ्टनसँग रणनीतिक सन्तुलन कायम गर्ने नीति अपनाउँदै आएका थिए। तर, युरोपेली संघतर्फ बढी झुकाव राख्ने युवा पुस्ताको जितले सर्बियालाई रुसी प्रभावबाट टाढा लैजाँदै युरोपेली लोकतान्त्रिक व्यवस्थासँग थप नजिक पुर्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
संसदीय निर्वाचनमा स्पष्ट बहुमत हासिल गरेपछि ‘स्टुडेन्ट लिस्ट’ले नयाँ प्रधानमन्त्री चयन गर्दै सरकार गठनको प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्नेछ। यसैबीच, आगामी डिसेम्बरमा सर्बियामा नयाँ राष्ट्रपति चयनका लागि छुट्टै निर्वाचन हुने कार्यक्रम छ।
बुचिचले प्रधानमन्त्री बन्ने उद्देश्यसहित अघिल्लो महिना राष्ट्रपति पदबाट राजीनामा दिएका थिए। तर, संसदीय निर्वाचनमा उनको पक्षले पराजय भोगेपछि उनको राजनीतिक भविष्यबारे प्रश्न उठेको छ। सर्बियामा विद्यार्थी आन्दोलनले हासिल गरेको यो सफलता युरोपभर युवा पुस्तामाझ बढिरहेको सरकारविरोधी र भ्रष्टाचारविरोधी भावनाको एउटा उदाहरणका रूपमा हेरिएको छ।