१६ मंसिर, काठमाडौं − विश्वका ठूला हतियार उत्पादक कम्पनीहरूले हतियार तथा सैन्य सेवाको बिक्रीबाट गर्ने आम्दानी गत वर्ष ५.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। युक्रेन र गाजामा जारी द्वन्द्व तथा विभिन्न देशहरूको बढ्दो सैन्य खर्चका कारण माग बढ्दै गई आम्दानी ६७९ अर्ब डलर पुगेको एपी समाचार संस्थाले उल्लेख गरेको छ। यो रकम अहिलेसम्मकै उच्च स्तर हो।
स्टकहोम इन्टरनेशनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युट (SIPRI) का अनुसार, यो वृद्धि मुख्यतः युरोप र अमेरिकामा आधारित कम्पनीहरूले तानेका हुन्। चीनको हतियार उद्योगमा देखिएका समस्याका कारण एसिया र ओसिनियाबाहेकका क्षेत्रहरूमा आम्दानी बढेको बताइएको छ।
विश्वस्तरमा आम्दानी वृद्धि
अमेरिकाका शीर्ष १०० हतियार उत्पादक कम्पनीमध्ये रहेका ३९ मध्ये ३० कम्पनीको आम्दानी बढेको छ। लकहिड मार्टिन, नर्थ्रोप ग्रुम्यान र जनरल डाइनामिक्स जस्ता प्रमुख कम्पनीहरूको संयुक्त आम्दानी ३.८ प्रतिशतले बढेर ४३३४ अर्ब पुगेको छ। तर SIPRI ले एफ–३५ जस्ता प्रमुख अमेरिकी सैन्य परियोजनामा ढिलाइ र बजेट कटौतीले उत्पादन क्षमतामा प्रभाव पारेको उल्लेख गरेको छ।
युरोप महादेशले सैन्य खर्च बढाएसँगै, रुसी कम्पनीहरू बाहेक २६ मध्ये ২৩ कम्पनीको आम्दानी बढेको देखिएको छ। रुस–युक्रेन युद्ध र रुसबाट रहेको सुरक्षा खतराका कारण माग बढेर उनीहरूको कुल आम्दानी १३ प्रतिशत वृद्धि भई ४१५१ अर्ब पुगेको छ।
चेक गणतन्त्रको चेकोस्लोभाक समूहले १९३ प्रतिशतको उत्साहजनक आम्दानी वृद्धि दर्ता गरेको छ, जुन आंशिक रूपमा युक्रेनका लागि तोपका गोलाहरू आपूर्ति गर्ने सरकारी परियोजनाबाट सम्भव भएको हो।
युक्रेनको JSC युक्रेनी डिफेन्स इन्डस्ट्रीले पनि ४१ प्रतिशत आम्दानी वृद्धि गरेको एपीले जनाएको छ।
र रूसका रोस्टेक र युनाइटेड शिपबिल्डिङ कर्पोरेसनले अन्तर्राष्ट्रिय नाकाबन्दीका कारण कम्पोनेन्ट अभाव रहे पनि आम्दानी २३ प्रतिशतले वृद्धि भई संयुक्त रूपमा ४३१.२ अर्ब पुगेको छ। SIPRI का अनुसार, आन्तरिक माग पर्याप्त भएकाले निर्यातमा आएको गिरावटको भरपाई गर्न सके पनि दक्ष जनशक्तिको अभाव चुनौती बनेको छ।
मध्यपूर्वमा समेत हतियार आम्दानी बढेको छ। र्याङ्किङमा परेका तीन इसरायली कम्पनीहरूको आम्दानी १६ प्रतिशतले बढेर ४१६.२ अर्ब पुगेको छ। SIPRI का अनुसन्धानकर्ता जुबैदा करिमका अनुसार, गाजामा इसराइलको कारबाहीमाथि अन्तर्राष्ट्रिय आलोचना आए पनि इसरायली हतियारप्रतिको रुचिमा खासै कमी देखिएको छैन, र धेरै देशहरूले नयाँ अर्डर दिइरहेका छन्।
एसिया र ओसिनियामा गिरावट
एसिया र ओसिनियामा हतियार तथा सैन्य सेवाबाट हुने आम्दानी १.२ प्रतिशतले घटेर ४१३० अर्बमा झरेको छ। यसको प्रमुख कारण सूचीमा रहेका आठ चिनियाँ कम्पनीहरूको कुल आम्दानी १० प्रतिशतले घट्नु रहेको SIPRI ले बताएको छ। चीनमा हतियार खरिदसम्बन्धी भ्रष्टाचारको आरोपका कारण गत वर्षका ठूला ठेक्काहरू ढिलाइ वा रद्द भएपछि यस्तो असर परेको हो।